Maritiem Erfgoedcentrum brengt oud nautisch Kampen tot leven

asdf

Maritiem Erfgoedcentrum brengt oud nautisch Kampen tot leven

03/12/2018 in Artikelen

Maritiem Erfgoedcentrum brengt oud nautisch Kampen tot leven

“De Koggewerf is als een pareloesterdie voor je opengaat en je middenin het historische (zeevaart)leven van Kampen brengt.Wanneer je vanaf de dijk verder de haven in rijdt, word je verrast door wat er allemaal te ontdekken is over het historische verhaal van nautisch Kampen.” Voorzitter van de stichting Kamper Kogge en projectleider Maritiem Erfgoedcentrum Koggewerf Arjen Hendriks ziet het al voor zich. “In het Maritiem Erfgoedcentrum Koggewerf komt alles samen.”

“Op dit moment zijn er vijf verschillende stichtingen op de Koggewerf actief. Allemaal hebben zij hun eigen expertise en interesse een bepaald doel voor ogen.” Zo is er de Stichting tot behoud van Kamper Botters, zij hebben als doel het herstellen en in ere houden van Kamper visserijvaartuigen. Binnen de stichting Roeisloep Stad Kampen zijn meerdere roeiteams actief. De Stichting tot behoud van Pluut HK61 maakt zich sterk voor het renoveren van de HK61. Tot slot zijn er Stichting Kampen Maritiem in de oude buitenhaven en Stichting Kamper Kogge.

Het zijn allemaal individuele stichtingen. Toch hebben ze tegelijk allemaal hetzelfde doel voor ogen. “We willen allemaal elementen het nautische verleden van Kampen behouden en laten herleven”, zegt Hendriks. “Juist de scheepvaart is een onderdeel van de geschiedenis van Kampendat ontzettend belangrijk is geweest voor de stad.” Dat vindt ook de gemeente en dus ondersteunt zij een samenwerking tussen deze stichtingen onder het overkoepelende ‘Maritiem Erfgoedcentrum Koggewerf’. 

Drie pijlers
Er zijn drie belangrijke pijlers uit de geschiedenis van de stad. “Het Hanzeverleden, het visserijverleden en het Schokkerverleden vormen samen de basis van het oude Kampen”, legt Hendriks uit. “Het Hanzeverleden gaat over het verbond van handelssteden in heel noordelijk Europa. In Nederland speelden Hanzesteden als Kampen, Zwolle, Deventer en Zutphen een cruciale rol. Ook werd handelgedreven met steden in Duitsland, (Nederland), Vlaanderen, Scandinavië, Polen, de Baltische Staten, Spanje en Portugal. Het Hanzeverleden heeft onder andere Kampen veel welvaart gebracht. Als stad aan het water, had ook de visserij een groot aandeel in de welvaart van Kampen. Ook de komst van Schoklanders, die in 1853 naar Kampen kwamen en zich vestigden in Brunnepe, was een belangrijke gebeurtenis in de Kamper geschiedenis. Deze pijlers willen we weer zichtbaar maken voor onze bezoekers.”

Middenin het Hanzeverleden
“Daar staat het Brunneper vissershuisje, precies zoals het er in de Middeleeuwen uitzag”, wijst Ina Hup al lopend over de Koggewerf. Hup is vrijwilligster van het eerste uur bij Stichting Kamper Kogge en ze kent de weg op de werf haast met haar ogen dicht. “Hierboven zitten de naaisters, die onze kostuums maken. In de hoek staan nog wat instrumenten van onze muzikanten ‘De Dekzwabbers’, daar zitten de botters en hier tegenover worden modelschepen gemaakt.” 

Op de Koggewerf waan je je middenin het Hanzeleven van de Middeleeuwen. “De handel met de Koggeschepen heeft Europa welvarend gemaakt, meer nog dan het veel latere VOC-tijdperk. Deze kogge is ontzettend belangrijk geweest voor Kampen”, zegt Hup. “Juist daarom is het zo van belang dat deze geschiedenis onder de aandacht blijft.” Ze geeft haar rondleidingen op de werf dan ook vol overgave aan enkele honderden bezoekers per jaar. 

Overkoepelende organisatie
Hup zet zich vol overgave en enthousiasme in voor de stichting. Ze besteedt dan ook behoorlijk wat uren per week aan het draaiende houden van alles wat de stichting Kamper Kogge te bieden heeft. Samen met Hup zijn er nog een ruim honderdvijftig vrijwilligers die zich inzetten voor een van de stichtingen. “Zo zijn ermensen die in de smederij aan de slag gaan, omdat ze dit werk vroeger ook deden. Maar er zijn ook vrijwilligers die iets met scheepsbouw willen doen, omdat hun opa dit ook deed. Iedereen heeft zo zijn eigen beweegredenen om iets voor de stichting te doen, maar allemaal vol enthousiasme”, zegt Hendriks. 

Ook de gemeente Kampen ziet het belang in van een goed behoud van dit culturele erfgoed. Daarom wordt eraan gewerkt om verschillende stichtingen onder de overkoepelende term Maritiem Erfgoedcentrum Koggewerf nieuw leven in te blazen. Belangrijk is wel dat iedere stichting zijn eigen identiteit behoudt, vindt Hendriks. “Het unieke dat iedere afzonderlijke stichting heeft, mag niet ten koste gaan van het feit dat we straks onder één paraplu samenwerken.”

Het havengebied van de Koggewerf gaat de komende tijd behoorlijk op de schop. “De bouw van een nieuwe loods om (werkzaamheden aan) boten onderdak te bieden, is al in volle gang. Ook komen er nieuwe machines, zodat jongeren werkervaring in de scheepsbouw en -renovatie op kunnen doen. Net als 25 jaar geleden, tijdens de bouw van de Kamper Kogge. Dit biedt ook werkzoekenden de kans om werkervaring in dit vakgebied op te doen. 

Er komt een helling naar de IJssel, zodat schepen op de wal gehaald kunnen worden voor onderhoud. Het gebruik van varend erfgoed is een waarneembare trend van de afgelopen jaren. In de oude buitenhaven komen dan ook meer ligplaatsen voor historische schepen”, zegt Hendriks. De vernieuwingen op de werf hebben, naast geschiedkundige aspecten, puur een educatief doel. “We worden geen commercieel bedrijf, we werken hier puur aan schepen om te laten zien hoe dat in zijn werk gaat.” 

Visitekaartje van Kampen
De samenvoeging van de stichtingen in het Maritiem Erfgoedcentrum Koggewerf is niet alleen om de stichtingen zelf een boost te geven. Ook voor de stad Kampen is het een grote vooruitgang, is Hendriks van mening. “Het wordt een bruisend geheel waarin je de geschiedenis van Kampen en de bijbehorende ambachten kunt zien, proeven en beleven.” De activiteiten op de vernieuwde Koggewerf zijn er dan ook op gericht om de nautische stad Kampen nog meer inhoud te geven. “Op verschillende manieren willen we ervoor zorgen dat het oude verhaal bij iedereen in leven blijft. Zowel bij iemand van 16 jaar als voor iemand van dertig of zestig. Ook voor geïnteresseerden van buiten Kampen.”

 “Uitgangspunt is al jaren om van de Koggewerf een plek te maken waar inwoners van Kampen en geïnteresseerden van buiten de stad kunnen zien wat er allemaal is in Kampen. We zoeken dan ook de aansluiting met het onderwijs, de lokale en provinciale overheid, het bedrijfsleven en de marketing van de stad. We willen graag het visitekaartje zijn van Kampen.”

Verbinding naar de stad
“We bieden een breed palet aan een groot publiek. Zo horen het museum, het archief en de werf bij elkaar in een soort driehoeksverhouding. In het museum bekijken bezoekers de historie van de stad, in het archief zoeken ze de achtergronden van de geschiedenis op en op de Koggewerf beleef je de historie op allerlei verschillende manieren”, zegt Hendriks. 

De vernieuwde Koggewerf werkt als een trekpleister voor de hele stad. “De nieuwe parkeergarage geeft de mogelijkheid om vlakbij de haven te parkeren. Geïnteresseerden vervolgen na hun bezoek aan de Koggewerf gemakkelijk hun weg naar de Oudestraat, het toeristencentrum en de winkeltjes.”

“De focus is om het gros van de projecten in de zomer van 2019 afgerond te hebben. Ook willen we graag de complete historie middels een expositie vormgeven. Uiteindelijk zal de gemeente zich langzaamaan terugtrekken wanneer wij als Maritiem Erfgoedcentrum Koggewerf zelfstandig kunnen functioneren”, zegt Hendriks. “De komende jaren staan in het teken van de beleving van de stad Kampen en om het oude verhaal voor alle leeftijden aantrekkelijk te maken.”