Coby Zandbergen over een leven lang leren en creëren

coby

Coby Zandbergen over een leven lang leren en creëren

10/10/2018 in Artikelen

Met een warme glimlach verwelkomt Coby Zandbergen ons in haar werkkamer in de Zwolse onderwijsinstelling Cibap. Want hoewel de rode draad van haar leven en verhaal gaat om creatie, vindt ze een goede presentatie zeker zo waardevol, blijkt tijdens het gesprek. Een interactief verhaal over Zwolle, creativiteit, samenwerking en schoonheid met een vrouw die Zwolle op een bijzondere manier kleurt en vormgeeft.


Weloverwogen beredeneert de Zwolse haar woorden. Af en toe inspiratie opdoend door een blik naar buiten te werpen. “Weet je, toen ze me vroegen om aan deze uitgave mee te doen, had ik mijn twijfels: het is niet mijn verhaal, maar een verhaal van samen: in de stad, in deze prachtige vakschool en in mijn leven. Dat geldt helemaal voor de fotografie, liefst beelden met anderen.

 

Verzwolst, dol op Zwolle
Het zag er als starter op de arbeidsmarkt in de jaren ’70 helemaal niet uit dat Coby – meisjesnaam De Zeeuw - als opgeleid secretaresse een van de drijvende krachten van educatief, cultureel en creatief Zwolle zou worden. De kwieke 64-jarige ervaart haar carrière wel een beetje als die van een laatbloeier. Want zoals velen van haar generatie was het als jonge twintiger toen heel vanzelfsprekend om jong te trouwen en wellicht een gezin te zien opgroeien. “Ik kreeg onze oudste op mijn 24een was begin veertig toen de twee kinderen zichzelf konden redden. Inmiddels zijn ze al lang uitgevlogen en hebben we zelfs zes kleinkinderen. Ik ben dus al oma, maar door mijn fulltime werk kom ik weinig aan oppassen toe. Dat is niet anders. Gelukkig kunnen ouders tegenwoordig gebruik maken van buitenschoolse opvang, maar dat was er toen niet. Ik heb altijd gewerkt maar was er ook voor de kinderen en volgde met veel plezier overigens het werk van mijn man. Zo zijn we ook in eind jaren ’80 in Zwolle beland, waar hij directeur van de Zwolsche Courant werd. Sindsdien ben ik ‘verzwolst’, echt dol op Zwolle”, vertelt de dochter van een beroepsmilitair. “Ik ben geboren in Barendrecht, maar ik ben als kind het halve land door geweest. Nu, na jaren in Berkum wonen we midden in de binnenstad en dat voelt prima.”

 

 

Creativiteit en vakmanschap
Pas als jonge moeder pakte Coby Zandbergen, die haar droom om stewardess te worden al had laten varen voor secretariële functies, de avondtijd om studies Nederlands en Communicatiewetenschappen te volgen. Toen ging het snel, waarbij ze via onder andere Scania, Syntax, Hogeschool Windesheim en Landstede nu alweer acht jaar actief is als voorzitter van het College van Bestuur van het Cibap, de Zwolse mbo-vakschool met inmiddels 1.800 studenten. Ze voelt zich er thuis, te midden van jongvolwassenen die zich willen bekwamen in een creatief beroep, van onder meer schilder en filmmaker tot virtueel designer en grafisch ontwerper. “We leiden creatief professionals op, en daar is steeds meer behoefte aan”, betoogt Coby met overtuiging. “De wereld verandert, met een grotere nadruk op online en databeheer en -deling. De gegevens zijn er, maar het vraagt wel een goede toegankelijkheid en presentatie om die info aantrekkelijk aan te bieden. En dat is juist het stukje meerwaarde dat wij hier bieden. Dat stukje creativiteit, gekoppeld aan vakmanschap.”

 

Zwolle als mini-metropool
“Neem Eindhoven”, verwijst Coby ter illustratie naar een al geslaagde opzet elders in Nederland, “waar ze natuurlijk door de urgentie van het vertrek van Philips en de aanwezigheid van bijvoorbeeld de Design Academy een stap hebben gezet in een creatief imago. Maar dat kunnen wij hier in Zwolle ook, weet ik. De acht onderwijsinstellingen hier tellen ook al zo’n 50.000 studenten. We hebben twee scholen die zich geheel richten op kunst en creativiteit: ArtEZ en Cibap. We hebben een super museum met geweldige bezoekersaantallen: De Fundatie. Zwolle telt mee op hoog niveau en biedt als mini-metropool veel pluspunten. Twee kenmerken zijn bepalend: enerzijds zijn we als stad niet zo groot dat we elkaar niet meer weten te vinden qua samenwerking. Aan de andere kant hebben we wel zo’n schaalgrootte dat we met elkaar een vuist kunnen maken naar buiten en ons kunnen laten horen. Ik heb Zwolle de afgelopen jaren zien groeien. Ook dankzij heel veel geweldige mensen die soms ook moeten sleuren en trekken om hun overtuiging waar te maken: voor de stad. Denk bijvoorbeeld aan Wim Waanders, Ralph Keuning, Jacco Vonhof en Janco Cnossen en vele andere ondernemers en werkers voor de overheid: voor hen allen maak ik een diepe buiging.” Zwolle is hot: veel jonge gezinnen waarderen ons vanwege de centrale ligging, bereikbaarheid en de voorzieningen, waaronder ook de vele onderwijsmogelijkheden. Veel Zwollenaren die ooit vertrokken zijn, komen weer terug. Van oudsher zijn we geen industriestad, maar een diensteneconomie met veel hoog opgeleide mensen. Dat trekt weer veel andere bedrijven aan, ook op creatief gebied. Neem de Creatieve Coöperatie, waar al 60 zelfstandige ondernemers aan de slag zijn en wat inmiddels gegroeid is naar drie locaties. Dat is prachtig.”

 

Van pop-up store naar Spoorzone
Om zich als school, maar indirect ook met de creatieve sector publiekelijk te manifesteren, zoekt Coby naar kansen. Het oude politiebureau aan de Luttekestraat in het centrum was zo’n moment. Toen het pand leeg kwam te staan, zocht de gemeente een passende herbestemming. Tot die tijd, ergens in 2019, heeft het Cibap er onder meer een expositieruimte ingericht, waarin eindexamenkandidaten hun eindwerk tonen en producten worden aangeboden van studenten, docenten en alumni. “Het is een pop-up store, waarbij we veel wisselend aanbod willen presenteren.” Iets soortgelijks, maar dan groter en structureel ziet ze van de grond komen rond de Spoorzone die momenteel op de schop gaat. “In veel oudere steden zie je al dat zo’n oude industriële zone mooie kansen biedt om je op een andere manier te presenteren. Samen met de Fundatie proberen we daar een mooie co-creatie op te zetten in de City-Post, het oude postkantoor tussen het spoor en de Westerlaan. Een prachtige zichtlocatie, met natuurlijk het markante industrieel ogende gebouw. Nu zit de toren al vol met startups; wij zouden graag de lagere oude sorteerruimte willen gebruiken. Het is de bedoeling dat de Fundatie in een museale setting kunst ter inspiratie levert en wij als school bieden onze studenten de kans in een creatieve locatie het vak te leren. En, zeker zo belangrijk is dat we daar publiek willen ontvangen dat bij een bezoek aan Zwolle direct ziet wat we allemaal kunnen.”

 

Durf anders te kijken
In haar werkkamer siert een bijzonder vormgegeven bureaulamp haar strakke werktafel. Standaard oogt het zeker niet. Coby Zandbergen ziet het graag zo: functioneel en van zekere schoonheid. “Een kunstwerk is een autonoom product, dat je mooi of niet mooi kunt vinden. De kunstenaar is onafhankelijk. Wij leren te werken voor opdrachtgevers. We ontwikkelen toegepaste kunst, waarbij je een oplossing levert voor een probleem. Dat vraagt een zekere mate van creativiteit, en ik ben ervan overtuigd dat je je daarin kunt ontwikkelen; ik denk dat dat ook steeds belangrijker wordt om je met menselijke creativiteit en creative technology te onderscheiden ten opzichte van bijvoorbeeld robotica of de lagelonenlanden. Studenten leren bij ons anders te kijken naar een situatie of product, onder meer in onze eigen Ontwerpfabriek, waar we ook vakmensen en kunstenaars uitnodigen om studenten het vak te leren. Nieuwsgierig zijn is daarbij belangrijk, en dan steeds doorvragen naar de achterliggende aanleiding voor een vraag. Als je dat eenmaal onder knie hebt, ben je een geslaagde Cibapper en klaar om de samenleving mooier te maken met Dutch Design.”

 

Oog hebben voor elkaar
De nadruk vanuit het Cibap ligt op vakmanschap, maar Coby’s scope gaat verder. “Onder creativiteit versta ik ook alle performancekunsten, zoals theater en muziek.” Haar interesse ligt er ook, getuige haar bestuurlijke activiteiten bij bijvoorbeeld Odeon, het Stadsfestival en het Academiehuis in de Grote Kerk. “Op die totstandkoming van dat Academiehuis ben ik echt trots; alle cultuur komt daar in samen. Er gebeurt zoveel in de stad. Met mijn kleindochters heb ik onder meer de voorstelling Nijntje op het Stadsfestival nog bezocht. Wat met name zo leuk is van dat festival is dat je de kunsten op een mooie manier voor een breed publiek toegankelijk maakt. Oog voor een zekere vorm van schoonheid zit diep in me. Zie het als rentmeesterschap, waarbij ik wil waken voor onverschilligheid voor onszelf en de samenleving. We moeten oog hebben voor onze omgeving en voor elkaar. Als we met elkaar daar aan bijdragen, gaan we liefdevoller met elkaar om; daar geloof ik in. Dat zit al in kleine dingen als een nieuwe student opvangen die wat verloren erbij zit in de kantine.”

 

Het spook ontwijken
Coby Zandbergen geniet nog volop van de school, haar werk en activiteiten in de stad. “Soms ben ik daarin de motor, soms de benzine. Tijd voor hobby’s heb ik niet. Ik heb een golfvaardigheidsbewijs, maar doe er niks mee. Werk en privé lopen door elkaar heen en dat vind ik eigenlijk heerlijk. Eerlijk gezegd zie ik lichtelijk op tegen het spook van de pensionering. Gelukkig heb ik nog voldoende taken voor de komende jaren, onder meer het Kamerheerschap van de Koning voor de provincie Overijssel.” Per 1 juli j.l. is ze vanwege haar kennis, ervaring, netwerk in Zwolle benoemd in deze erebaan. Het bijzondere eraan is dat ze de eerste vrouw in deze functie is. Kamerheren zijn betrokken bij bezoeken van de koning in de betreffende provincie. “Ik vind het allereerst bijzonder eervol om dit te mogen doen. Daarbinnen zie ik zeker ruimte om kansenparels van de regio voor het voetlicht te brengen. “Overijssel is weliswaar een mooie groene tuin van het Westen, maar we hebben zoals gezegd veel meer te bieden in de verschillende regio’s. Naast Twente, Salland en de Kop van Overijssel wil ik ook zeker de creatieve kanten van Zwolle duiden.”